Umowy z dostawcami rozwiązań AI – jakie zapisy zabezpieczają Twoją firmę? 5 najważniejszych klauzul

Jeśli wdrażasz AI w swojej firmie, musisz wiedzieć jedno: to, co podpiszesz z dostawcą, będzie miało większe znaczenie biznesowe niż samo narzędzie. Umowy z dostawcami rozwiązań AI mają to do siebie, że to właśnie od nich WIELE zależy. Przede wszystkim to, czy zyskasz przewagę konkurencyjną – czy też wpadniesz w pułapki, które mogą kosztować Cię znacznie więcej niż miesięczny abonament. 

Poniżej znajdziesz omówienie najważniejszych zapisów, które zabezpieczą Twoją firmę w umowie z dostawcą rozwiązań AI, a także BONUS z 4 nietypowymi pytaniami o AI w biznesie. 

Miłego czytania! 🙂

Umowy z dostawcami AI – problem, który da się rozwiązać

Cały problem z umowami dot. AI polega na tym, że prawo nie nadąża za tempem rozwoju sztucznej inteligencji. To dlatego standardowe umowy IT zwykle (tzn. w 99,9% przypadków) nie wystarczają. 

Ponieważ AI pracuje na Twoich danych i najczęściej integruje się z firmową infrastrukturą, bezpieczeństwo cybernetyczne staje się jednym z kluczowych elementów takiej umowy — dokładnie tak samo ważnym, jak np. cena czy funkcjonalność narzędzia. To dlatego compliance regulacyjny przed podpisaniem umowy z dostawcą rozwiązań AI jest niezbędny. 

Jeśli chcesz być w pełni zabezpieczony_a, po prostu musisz sprawdzić, co podpisujesz i jak wpłynie to na działanie Twojej firmy. Szczególnie w razie wystąpienia jakichkolwiek problemów. (Jako przedsiębiorca_czyni na pewno wiesz, że wszystko jest dobrze… dopóki jest dobrze. 😉)

Jakie są najważniejsze ryzyka prawne przy wdrażaniu rozwiązań AI w firmie?

W praktyce największe ryzyka prawne pojawiają się tam, gdzie AI styka się z Twoją firmą: przy tym, co do narzędzia wprowadzasz, co z niego wychodzi, jak zachowuje się sam system i jak bardzo wpływa na Twoje procesy. Do tego dochodzi kwestia zgodności z szybko zmieniającymi się regulacjami. Ponadto ponosisz jeszcze ryzyko sytuacji, w której narzędzie działa inaczej, niż zakładasz. 

Jeśli nie zweryfikujesz tych obszarów przed podpisaniem umowy, łatwo przeoczyć miejsca, w których AI może realnie utrudnić Ci prowadzenie biznesu.

Umowy z dostawcami rozwiązań AI – jakie klauzule powinny znaleźć się w umowie z dostawcą AI?

Przedsiębiorcy, z którymi współpracuję, najczęściej zastanawiają się, jakie zapisy gwarantują zgodność rozwiązań AI z obowiązującymi przepisami. Wiedzą, że wybór dobrego dostawcy nie może ograniczać się tylko do czysto technicznych aspektów. Mają świadomość, że zabezpieczenia prawne AI są równie ważne – nie wiedzą tylko, na co w praktyce zwrócić uwagę. 

Poniżej znajdziesz 5 obszarów, bez uregulowania których nie podpisałabym żadnej umowy z dostawcą rozwiązań AI.

Umowy z dostawcami rozwiązań AI – 5 “MUST HAVE” 

• Bezpieczeństwo danych AI i poufność
• Własność intelektualna & umowy licencyjne AI 
• Odpowiedzialność dostawcy usług AI
• Gwarancje jakości systemów automatycznych
• Wypowiedzenie współpracy z platformą AI & vendor lock- in (uzależnienie od dostawcy)

Każdy z tych elementów powinien być wyraźnie uregulowany w umowie. Bez tego korzystanie z narzędzia może generować więcej zagrożeń i/lub utrudnień niż korzyści. Poniżej omówiłam każdy z nich.

Pamiętaj jednak, że zapewnienie pełnego bezpieczeństwa wdrożenia rozwiązania opartego na sztucznej inteligencji może się różnić w zależności od branży, rodzaju narzędzia, zakresu jego działania i wielu innych zmiennych, których nie sposób uwzględnić w jednym wpisie blogowym. 

Jeśli chcesz mieć pewność, że umowa z dostawcą rozwiązań AI, którą masz zamiar podpisać nie zrujnuje Ci biznesu – napisz do mnie. Sprawdzę ją i podpowiem, co można zmienić. 

1. Ochrona danych w kontraktach technologicznych & Poufność

Jak zabezpieczyć dane firmowe w umowach z dostawcami AI?

Jeśli podpisujesz umowę z dostawcą AI, ochrona danych i poufność to absolutna podstawa. Systemy AI pracują na Twoich inputach, promptach i danych użytkowników — dlatego musisz mieć pewność, że to, co wprowadzasz do narzędzia, nie trafi do trenowania modelu ani nie zostanie wykorzystane poza Twoją kontrolą. Przy AI-as-a-Service (AIaaS) umowa musi precyzyjnie określać, jakie dane przetwarza dostawca, w jakim celu i na jakich zasadach — a jeśli ma dostęp do danych osobowych, konieczna jest umowa powierzenia przetwarzania danych zgodna z RODO.

Zgodność z RODO i szerzej – ochrona danych osobowych – to taka kwestia, od której po prostu nie uciekniesz – nieważne w jakiej branży działasz. To dlatego klauzule poufności są jednymi z najważniejszych zapisów umownych – także w kontekście umów z dostawcami rozwiązań AI.

Jakie zapisy dotyczące ochrony danych osobowych są kluczowe w umowach AI? Klauzule poufności w umowach AI

Najpoważniejsze ryzyko jest takie, że Twoje poufne informacje staną się „paliwem” dla modelu AI. Dlatego w umowie trzeba wyraźnie wyłączyć możliwość wykorzystywania Twoich danych wejściowych i promptów do trenowania narzędzia, zapewnić ich izolację, a po zakończeniu współpracy — ich usunięcie. Równie ważne są środki bezpieczeństwa: szyfrowanie, pseudonimizacja i jasne zasady minimalizacji danych, zwłaszcza jeśli korzystasz z AI w sektorze regulowanym lub dotykasz danych wrażliwych.

Zwróć też uwagę na odpowiedzialność dostawcy za naruszenia — umowa powinna jasno określać, kto ponosi koszty ewentualnego wycieku danych i jakie mechanizmy ochronne są stosowane.

PS Pamiętaj, że nawet najlepsza umowa nie zadziała, jeśli Twój zespół także nie będzie przestrzegać procedur ochrony danych. Jeden źle wklejony raport/dokument może złamać wszystkie zasady dot. poufności. Dlatego wewnętrzna polityka użycia AI i szkolenia pracowników są równie ważne jak same umowy z dostawcami rozwiązań AI.

2. Własność intelektualna modeli sztucznej inteligencji – prawa autorskie & licencje

Prawa własności intelektualnej to kolejne kluczowe zagadnienie w kontekście umów z dostawcami rozwiązań AI – takie, którego absolutnie nie możesz zignorować.

A zatem… jak regulować kwestie własności intelektualnej w umowach z dostawcami AI?

Po pierwsze, musisz rozróżnić trzy kwestie: prawa do samego algorytmu, prawa do danych wejściowych (Input/Prompt) i prawa do wyników (Output). 

Algorytm jako program komputerowy podlega ochronie prawnoautorskiej, więc możesz korzystać z narzędzia wyłącznie na podstawie odpowiedniej licencji (albo przeniesienia praw, jeśli dostawca to dopuszcza). W umowie koniecznie sprawdź warunki licencjonowania.

Output wygenerowany w całości przez AI nie jest w Polsce chroniony prawem autorskim. Umowa musi więc jasno wskazywać, że masz prawo do swobodnego wykorzystywania wyników.

Ponadto, pamiętaj, że jeśli pracujesz na poufnych danych, materiałach klientów albo know-how, musisz jednoznacznie wykluczyć mechanizm wykorzystania danych do trenowania modeli. Nie zapomnij zobowiązać dostawcy do izolowania, szyfrowania i usuwania Twoich danych po zakończeniu współpracy.

I jeszcze kilka kilka formalności…

Regulacje dotyczące licencjonowania muszą mieć formę pisemną, precyzyjnie wskazywać pola eksploatacji, czas trwania i terytorium. Warto też upewnić się, że dostawca dysponuje prawami do własnych danych treningowych.

Jeśli wykorzystujesz modele AI do generowania materiałów dla klientów, zachowaj szczególną ostrożność! Możesz obiecać klientowi pełne przeniesienie praw do stworzonych materiałów, tylko jeśli Twoja umowa z dostawcą AI Ci na to pozwala. Taka kolizja zobowiązań kosztuje znacznie więcej niż renegocjacja warunków licencyjnych na starcie.

3. Odpowiedzialność dostawcy usług AI

Wielu moich klientów zastanawia się, kto odpowiedzialność za błędy systemu – oni czy dostawca usług AI? I czy można to uregulować w umowie?

Musisz pamiętać, że dostawcy AI bardzo konsekwentnie ograniczają swoją odpowiedzialność w umowach. Standardem są limity np. do wysokości opłat abonamentowych i pełne wyłączenia szkód pośrednich. Jeśli nie zadbasz o odpowiednie uregulowanie tych kwestii w umowie, gdy system wygeneruje błędny, stronniczy albo niezgodny z prawem wynik, to Ty jako użytkownik poniesiesz odpowiedzialność wobec klientów lub osób trzecich, nie dostawca. 

W przypadku rozwiązań AI szczególną rolę odgrywają tzw. klauzule indemnizacyjne. Pozwalają one zarządzać podwyższonym ryzykiem prawnym — zwłaszcza w obszarze odpowiedzialności, praw IP i bezpieczeństwa danych. Indemnizacja polega na tym, że jedna strona zobowiązuje się pokryć szkody poniesione przez drugą w określonych w umowie sytuacjach. W kontraktach dotyczących AI takie zapisy pełnią funkcję kluczowego „bezpiecznika”, który rozstrzyga, kto, za co i w jakim stopniu pokrywa koszty, gdy zajdzie taka konieczność.

Problem odpowiedzialności dodatkowo komplikuje tzw. zjawisko „czarnej skrzynki”. Przy zaawansowanych modelach trudno bowiem udowodnić, co właściwie „poszło nie tak”. Taki brak przejrzystości działania algorytmu z góry stawia Ciebie – jako klienta – w słabszej pozycji dowodowej. Dlatego warto wymagać w umowie dostępu do logów, dokumentacji i mechanizmów wyjaśnialności (tzw. XAI). W razie potrzeby pomogą Ci one ustalić, czy błąd wynikał z algorytmu, danych wejściowych, czy niewłaściwego użycia narzędzia.

Pamiętaj też, że żadna umowa nie ochroni Cię przed typowymi błędami AI: halucynacjami, biasem czy błędną predykcją. Dostawcy często zastrzegają, że ich narzędzie ma charakter „asystujący”, a nie decyzyjny. Jeśli jako użytkownik nie zapewnisz nadzoru człowieka, dostawca może skutecznie wyłączyć swoją odpowiedzialność. 

4. Gwarancja jakości (SLA) & wsparcie techniczne

Przy AI sama umowa główna nie wystarczy. To tzw. SLA zadecyduje, czy narzędzie będzie działało stabilnie, przewidywalnie i zgodnie z Twoimi potrzebami biznesowymi. 

To w tym dokumencie ustalasz:

1. jaką jakość działania modelu AI faktycznie kupujesz,
2. jak szybko dostawca musi reagować na błędy oraz 
3. w jaki sposób będzie aktualizował algorytm.

Gwarancje jakości AI – co powinna zawierać umowa SLA z dostawcą rozwiązań AI?

W świecie sztucznej inteligencji tradycyjne SLA — oparte na uptime i czasie reakcji — są niewystarczające. Nie mierzą bowiem tego, co najważniejsze: wiarygodności i poprawności wyników.

Dlatego w umowie SLA z dostawcą AI trzeba dokładnie określić gwarancje jakości. Chodzi o oczekiwany poziom dokładności, wskaźniki halucynacji, stabilność wyników przy tych samych danych wejściowych czy trafność odpowiedzi. Bez tego dostawca może twierdzić, że wszystko działa prawidłowo, nawet gdy model generuje treści błędne albo nieprzydatne.

Jak określić poziom wsparcia technicznego w umowie z dostawcą AI?

Równie ważne jest wsparcie techniczne. W SLA określ, jak szybko dostawca ma reagować na awarie, ile ma czasu na ich usunięcie, kiedy support jest dostępny oraz jakie problemy są traktowane jako krytyczne. Im bardziej Twoja organizacja polega na AI, tym precyzyjniej musisz to opisać.

Aktualizacje algorytmów

Trzeci filar umowy SLA dla rozwiązań AI to aktualizacje algorytmów. W przeciwieństwie do klasycznego software’u, systemy AI powinny z czasem działać lepiej. Wszystko dzięki ponownemu trenowaniu, optymalizacjom i usuwaniu błędów. W praktyce oznacza to konieczność zapisania w umowie, jak często model będzie aktualizowany. Ponadto warto wskazać, jakie wskaźniki jakości muszą ulec poprawie i co zrobić, jeśli wydajność zacznie spadać.

5. Mechanizmy wyjścia z umowy – wypowiedzenie współpracy z platformą AI

W umowach z dostawcami AI równie ważne jak wdrożenie jest jej zakończenie. Mechanizmy wyjścia z umowy to jedna z najważniejszych części kontraktu z dostawcą AI — i jeden z elementów, które najczęściej są pomijane. Tymczasem to właśnie sposób wypowiedzenia współpracy decyduje o tym, czy po zakończeniu umowy zachowasz ciągłość działania systemu i dostęp do zasobów.

Umowa powinna precyzyjnie określać ramy czasowe licencji, warunki wypowiedzenia oraz sytuacje, w których możesz natychmiast odłączyć system AI

Jak zabezpieczyć firmę przed vendor lock-in w umowach z dostawcami AI?

Musisz mieć też pewność, że jeśli będziesz chciał_a z jakiegokolwiek powodu zakończyć współpracę, nie zostaniesz „zamknięty_a” w cudzym ekosystemie. Dlatego kluczowe jest precyzyjne opisanie mechanizmów wypowiedzenia. Dobrze skonstruowana umowa powinna chronić Cię przed tzw. vendor lock-in, czyli uzależnieniem od dostawcy.

Jest to sytuacja, w której stajesz się technologicznie lub organizacyjnie uzależniony_a od jednego dostawcy i nie możesz łatwo przenieść systemu do innej platformy.

Aby tego uniknąć, w umowie zagwarantuj sobie dostęp do dokumentacji, kodu, logów i wszystkich zasobów niezbędnych do samodzielnego utrzymania rozwiązania lub przeniesienia go do innego dostawcy. 

Warto dopilnować, by umowa zakazywała stosowania barier utrudniających migrację. Dzięki temu zachowasz elastyczność i w każdym momencie będziesz mógł swobodnie zmienić dostawcę.

BONUS Q&A! 4 nietypowe pytania dot. umowy z dostawcami rozwiązań AI

1. Czy przeniesienie praw autorskich technologii jest możliwe?

Tak, można przenieść majątkowe prawa autorskie do elementów stworzonych przez człowieka — np. kodu algorytmu czy dokumentacji. Nie można jednak przenieść praw autorskich do treści wygenerowanych wyłącznie przez AI, bo takie treści nie podlegają ochronie prawnoautorskiej

2. Czy umowa z dostawcą AI powinna regulować kwestie etycznego wykorzystania algorytmów?

Tak. Klauzule dotyczące etyki sztucznej inteligencji są kluczowe, zwłaszcza przy systemach wysokiego ryzyka. W praktyce umowa powinna wymagać mechanizmów łagodzenia biasu, zapewniać nadzór człowieka i określać minimalne standardy odpowiedzialnego działania modelu.

3. Czy warto uwzględnić w umowie z dostawcą AI możliwość audytu algorytmów?

Zdecydowanie tak. Umowa powinna przewidywać audyt systemów AI oraz audyt bezpieczeństwa rozwiązań AI, w tym dostęp do logów, dokumentacji technicznej i procedur bezpieczeństwa.

4. Czy umowa z dostawcą AI powinna zawierać zapisy o odpowiedzialności za decyzje algorytmu?

Tak. Dostawcy standardowo ograniczają własną odpowiedzialność, dlatego trzeba negocjować silne klauzule indemnizacyjne, zwłaszcza dotyczące naruszeń IP i bezpieczeństwa danych. Warto też wymagać elementów wyjaśnialności (XAI), które umożliwiają ustalenie, czy za błąd odpowiada użytkownik, czy dostawca.

— — —

Czujesz niedosyt? Dalej nie jesteś pewien_a, czy wdrażając AI robisz wszystko dobrze? Przygotowałam coś specjalnie dla Ciebie! 

Dla przedsiębiorców chcących bezpiecznie wdrożyć AI w firmie, bazując na latach doświadczenia w tym obszarze, przygotowałam AUTORSKI KURS “Legalna AI w biznesie”. Wszystkie informacje, które pozwolą podjąć Ci decyzję, czy go potrzebujesz, znajdziesz tutaj: Legalna AI w biznesie – jak bezpiecznie korzystać z SI w firmie?